xe2x80x98Maakt deze jurk me dik?xe2x80x99 xe2x80x98Zal ik nog eenkeer bijschenken?xe2x80x99 xe2x80x98Wat hebben we het gezellig hxc3xa8?xe2x80x99 Clichxc3xa9 op clichxc3xa9 op clichxc3xa9.Deze zinnen zouden gemakkelijk op elke willekeurige borrel van elkewillekeurige groep volwassenen ingepast kunnen worden. Ze geven het beeld vaneen feestje dat op een zeker tijdstip zijn dieptepunt heeft bereikt en waar nogenkele vruchteloze pogingen worden gedaan om de verstikkende sfeer teverluchtigen. Een ongemakkelijke stilte volgt. Stelt u zich nu eens voor dat dezevolwassenen geen volwassenen zijn, maar kinderen. Kinderen die doen alsof zevolwassen zijn. Dit alles situeert zich op een toneel, voor een groep volwassentoeschouwers. Wordt hier een parodie op het volwassen leven neergezet? Of gaatdit verder dan milde bespotting?

De voorstelling Nature or nurture is niet de eerste voorstelling waarin regisseuseAlexandra Broeder met kinderen samenwerkt. Eerder maakte zij voorstellingen alsWasteland (2007), Candyland (2008) en Wie weet overleeft de begeerte me (2009), die uitsluitend doorkinderen voor een volwassen publiek werden gespeeld. Broeder studeerde in 2003af aan de Toneelacademie Maastricht, afdeling theatermaken en maakt sindsdienhaar eigen producties onder de naam Tijdvan de Wolf. De locatietheatervoorstelling Candyland ging op meerdere theaterfestivals in reprise en werdgenomineerd voor de Gouden Krekel.

Het is kinderbedtijd in Nature or nurture; een jongen en driemeisjes van een jaar of twaalf komen in pyjama de trap aflopen. Ze stappen eenkamer in die het midden houdt tussen een kleurrijke, kinderlijke fantasiewerelden een quasismaakvol ingericht appartement. Voor de ogen van het publiektrekken zij hun pyjamaxe2x80x99s uit en kleding die je bij hun ouders zou verwachten aan.Het spel is begonnen. Het ene stel komt bij het andere op bezoek; als dexe2x80x98kinderenxe2x80x99 naar bed zijn gebracht barst het grote feest los. Maar dat feest wordtenkel staande gehouden door grote hoeveelheden drank, sigaretten en hardemuziek, want echt leuk wil het maar niet worden. De kinderen spelen op groteske,clichxc3xa9matige wijze de vreemde levensstijl van volwassenen uit, maar voelen zichdaar uiteindelijk nooit echt helemaal in thuis. Regelmatig wordt het volwassenenspelonderbroken door kinderlijke elementen zoals nachtmerries, dromen enfantasiexc3xabn. Vermoeid van hun spel zijgen de kinderen na anderhalf uur naastelkaar ineen op de grote bank, waar ze al drinkend en rokend het publiek datondertussen de zaal verlaat lijken te vragen: en hoe nu verder?

De overgang van het volwassenenspel naarkinderspel naar fantasiewereld gaat gedurende de voorstelling steeds vloeiender: spelen dekinderen in de eerste helft van de voorstelling nog vol overtuiging hetvolwassen leven na, naarmate de tijd vordert ontstaat er zowel bij detoeschouwers als bij de jonge personages een groeiend onaangenaam gevoel, een unheimischbewustzijn dat een kind zich niet op een dergelijke vreemde, volwassen manierdient te gedragen. Dit besef zorgt ervoor dat de kinderen op het toneel huntoevlucht zoeken in fantasiexc3xabn en kinderlijke gewoonten wanneer zij hetvolwassenenspel niet meer aankunnen. Deze uitstapjes naar de fantasiewereldzijn echter maar weinig geruststellend; door te vluchten in fantasie komt hetbesef van de echte wereld waar niet uit te ontsnappen is des te harder naarboven. Er zijn dan ook punten in de voorstelling waarop de kinderen uit het spelwillen stappen en gewoon weer kind willen zijn; kwetsbare momenten waarin deambiguxc3xafteit van het volwassen worden getoond wordt.

De artistieke kwaliteit van devoorstelling, vooral op beeldend niveau, maakt het optreden bijna tot hetbekijken van een schilderachtig huishouden van Jan Steen waarin regelsverbroken en opnieuw gecrexc3xaberd worden en chaos de boventoon voert. Licht,geluid, groteske kostuums, projectie: geen enkel middel wordt geschuwd om eenbeeld te crexc3xabren van een dubbelwereld waarin onzeker is wat echt is en watniet. Geleidelijk aan wordt steeds duidelijker dat wat wij zien geen parodixc3xabrendtoneelstukje is waarin kinderen volwassenen belachelijk maken, maar eenserieuze vraagstelling over hoe kinderen op de rand van volwassenheid de wereldbekijken en hoe zij hierbij worden bexc3xafnvloed door het gedrag van de volwassenendie hen omringen.

Het moet de jonge acteurs nagegevenworden dat ze over talent beschikken. Ze acteren alsof hun leven er vanafhangt; vaak over the top, soms klein en ingetogen. Ze tonen op een eerlijkemanier hoe opvoeding en omgeving hen maken tot de volwassenen die ze hiervoorwenden te zijn, maar ook hoe hun natuurlijke neigingen hen ervan weerhoudenvolledig op te gaan in dit opgelegde en belastende patroon. Uiteindelijk lijkter echter toch iets te ontbreken. De afstand tussen de toeschouwers en datgenewat er op het toneel gebeurt lijkt te groot om werkelijk overbrugd te worden.Hoewel het publiek in enkele gevallen direct benaderd wordt door de kinderen ophet toneel blijft de voorstelling in een gesloten dramatische vorm hangen. Doorde afgesloten vorm van het toneelbeeld en het spel in een wereld waarin alleende kinderen weten hoe ze aan de realiteit moeten ontsnappen, ontbreekt het indeze voorstelling met een interessante, wellicht zelfs controversixc3xable thematiekaan dat element dat de toeschouwer werkelijk kan raken en in de gedachtegangvan Broeder kan meesleuren: betrokkenheid.

VeraHoogstad
De voorstelling Nature or nurture speelt nog t/m 24 april in verschillendetheaters. Zie voor meer informatie over Alexandra Broeder en haar producties http://www.viarudolphi.nl/